Canan Toker

ODTÜ Türk Müziği Topluluğunun 1967 yılında faaliyete başlamasından sonra benim toplulukla tanışmam, 1968 yılında Elektrik Bölümündeki çalışmalarımız sırasında Recep (Görür) ile İlker'in (Günçer) konudan bahsetmeleri ve benim katılmam yönündeki telkinleri sonucu olmuştur. Topluluk çalışmalarını şu anda Endüstri Mühendisliği Bölümünün bulunduğu yerde bir barakada sürdürüyordu. O zamanlar Cumartesi günleri mesai öğleye kadar sürdüğünden koro çalışmaları Pazar günleri yapılıyordu. Çalışmalara ilk katıldığım gün Toplululuk Korosunu yöneten Erol Sayan Hocamızla tanıştım. Türk Müziği konusunda genel bilgiler veriyor, solfej çalışmaları yaptırıyor daha sonra da şarkılar üzerinde çalışılıyordu. Hocamızın konuya verdiği ciddiyet beni ilk günden etkilemişti. Sıkı bir disiplin içerisinde yürütülen çalışmalarda benim gibi yeni başlayanlar için öğrenilecek çok şey olduğu anlaşılıyordu.

Baraka kışın soba ile ısıtılıyordu. Günün her saatinde barakada bir veya bir kaç kişiden oluşan nöbetçi öğrenciler bulunurdu. Bu kişiler topluluk mekanını temiz ve derli toplu bir halde tutarlardı. Her zaman çay içmek mümkündü. Topluluk üyelerinin hemen hemen hepsi ders saatleri dışındaki zamanlarını bu barakada geçirirdi. Burada çoğu zaman koroda öğrenilen şarkılar tekrarlanır, enstüman çalışmaları yapılır, başka bir köşede ise ders çalışılır, ödevler yapılır veya sohbet edilirdi. Ben de hemen hemen her gün öğle saatlerinde barakaya gider ve çalışmalara katılırdım.

Erol Sayan Hocamızın Pazar günlerindeki koro çalışmalarına ilave olarak, topluluktaki çalışmalarda etkili olan üç kişi vardı: Udu ile İlker Günçer, kemanı ile Cahit Baylav ve kanunu ile Nuhkan Berberoğlu. Bu arkadaşlar 1967 yılında Türk Müziği Topluluğunu kurmuşlar ve İlker ilk başkan olarak seçilmişti. Öğrenci olmalarına rağmen hemen hemen her şarkıyı bilir, enstrümanlarını büyük bir ustalıkla icra ederler ve diğer üyelere her konuda yol gösterirlerdi. Bir anlamda Hocamızın asistanı gibiydiler. Şarkı notalarını veya saz eserlerinin notalarını elde etmek şimdiki gibi kolay değildi. Bilgisayar ve internet yoktu. Fotokopi makinaları yeni yeni kullanılmaya başlanmıştı ama yaygın değildi. Notalar Hocamızın verdiği örnekten elle yazılarak ozalit veya ditto denilen ispirtolu özel kağıtlardan çoğaltılırdı. Nota yazılım işini bu üç arkadaş veya onların sırayla rica ettikleri öğrenciler üstlenirdi. Cahit bir çok peşrev ve saz semaisini kendi el yazıyla bir defterde toplamıştı. Yazılımı düzgün ve okunması kolay bu defter enstrüman öğrenmeye başlayanlar için bulunmaz bir fırsattı. Yeni başlayanlara bu defterden bir parça gösterilir, kişinin çalışması bu üç arkadaş tarafından denetlenir, eksiklikleri ve hataları düzeltilirdi. Ben de dahil bir çok kişi bu süreçten geçerek kendimizi geliştirmek fırsatını elde ettik. Cahit bu defteri 1971 yılında topluluğa hediye etti. "Kara Kaplı Defter" adıyla anılan bu defter uzun yıllar nice kişinin yetişmesinde birinci dereceden rol oynamıştır. Daha sonraları Fatin Yücel ve Reşat Önal da çalışmalara katkıda bulunmaya başladılar. Fatin aynı zamanda Türk Halk Bilimleri Topluluğunu da yönetiyordu. Fatin bu iki topluluğu kardeş topluluk ilan etmişti ve böylece iki topluluk üyeleri arasında güzel bir bir dayanışma başlamıştı. Şimdi bu iki topluluk binalarının yan yana ve benzer görünüşte yapılmalarının, o zamanlarda başlatılan birlikteliğin bir sembolü olarak bu gün de yaşatılması anlamında çok isabetli olduğunu düşünüyorum.

Erol Sayan Hocamız topluluk korosundan her zaman sitayişle bahseder, şarkıların çok kısa zamanda öğrenildiğinden ve doğru olarak okunduğundan duyduğu mutluluğu ifade ederdi. Bu memnuniyetini Ankara Radyosundaki (TRT) sanatçılarına da bahsetmiş olsa ki, arada sırada barakadaki topluluk çalışmalarına bu sanatçılar da gelirlerdi. Hatırlayabildiğim kadarı ile gelenler arasında İsmail Baha Sürelsan, Meral Uğurlu, Emel Sayın, Taner Şener, Çetin Çeki gibi zamanın tanınmış sanatçıları da vardı. Konserlerimize sazlara yardımcı olarak, TRT sanatçılarından İsmail Akdeniz viyolenseli, Yılmaz Pakalınlar tamburu, Yılmaz Yüksel udu, Mahmut Ekrem Vural neyi, ve Erol Hocamızın kardeşi Necip Sayan da ritim sazı ile sürekli katılanlar arasındaydılar. Erol Hocamız da soloların söylendiği ikinci bölümde çoğu zaman tanburu ile bizlere destek olurdu.

Ben 1974 yılında Gaziantep'de açılan ODTÜ Mühendislik Fakültesinin Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümünü kurmak üzere görevlendirildim. Gaziantep'te 1974-1978 yılları arasındaki görevim sırasında ODTÜ öğrencileri ve çalışanlarından oluşan küçük bir koro kurduk. O zamanlar Gaziantep Türk Sanat Müziğinin ilgiyle izlendiği ve bir çok ünlü kişinin yetiştiği bir kentimizdi. Bizim koromuz da yakın ilgi gördü ve koromuza şehirden katılanlar oldu. Koromuzu şehrin tanınmış simalarından Cemil Özbal yönetiyordu. Fatin Yücel'in de Gaziantep Kampüsü Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümüne öğretim görevlisi olarak atanmasıyla koromuz güç kazandı. Her yıl bir konser veriyorduk. Zamanla koro büyüdü ve ben 1978 de ayrıldıktan sonra, koronun diğer kentlere de giderek konserler verdiğini duydum.

1978 yılında ODTÜ Ankara Kampüsüne döndüğümde Üniversite öğrenci olayları nedeniyle karışıktı. Uzun süreli boykotlar yaşanıyordu. Erol Sayan İstanbul Radyosuna atanmıştı. İlker Gölcük'te görevlendirilmişti. Cahit ve Nuhkan'dan haber alınamıyordu. Barakanın önündeki sararmış yaprakların soğuk sonbahar rüzgarında uçuştuğu gibi, mezun olan öğrencilerin hepsi de bir yerlere savrulmuştu. Anlaşılan topluluk tarihinde bir sayfa kapanmıştı.

Her batan güneşin ardından yeni bir günün doğuşu gibi, Üniversitenin zaman zaman değişen mekanlarında Türk Sanat Müziği Topluluğu çalışmalarına devam ediyordu. Özgen Gürbüz, Tahir Aydoğdu, Sabri Diker, Nedim Erturan, Bekir Güven gibi yetenekler yeni bir sayfa açmışlardı bile. TRT'nin değerli sanatçılarından Gültekin Aydoğdu ve Zekai Tunca'nın da özverili katkıları ile koro çalışmalarına devam etti. Özgen Gürbüz ve Tahir Aydoğdu TRT sınavlarını kazanarak profesyonellik seviyelerine ulaştılar. Tahir Aydoğdu'nun bitmek tükenmek bilmeyen çabaları sonucu Türk Sanat Müziği Üniversitemizde kredili ders olarak kabul edildi. Böylece 1967 de atılan temeller üzerinde ve uygulanan prensipler doğrultusunda kapanan her sayfanın ardından yeni bir sayfanın açılacağı ve topluluğun aynı anlayış ve heyecanla çalışmalarına devam edeceği anlaşılıyordu.